Jan. 30, 2019, 11:46 p.m.

Review nỗi buồn chiến tranh

“Nỗi buồn chiến tranh” là tác phẩm tiêu biểu nhất của nhà văn Bảo Ninh. Tác phẩm đã khắc họa một cách chân thật và trần trụi đến khủng khiếp và khốc liệt của chiến tranh.

“Theo dần năm tháng, những luồng sinh khí chết ấy đã đậm lại trong lòng anh, hòa vào tiềm thức trở thành bóng tối của tâm hồn anh. Dằng dặc trôi qua trong hồi ức của Kiên vô vàn những hồn ma thân thiết, lẳng lặng âm thầm kéo lê mãi trong đời anh”

Đúng như những gì đoạn văn trên miêu tả, câu chuyện của nhân vật Kiên trở về sau cuộc chiến, nhưng trong tâm trí anh mãi không thôi ám ảnh về những hồi ức không thể nào quên: Bom đạn, cái chết, sự ra đi của đồng đội, đan xen với những kí ức vô cùng đẹp đẽ của những tháng ngày học tập ở thủ đô Hà Nội.

Lật từng trang truyện khiến nhiều độc giả có thể cảm thấy không biết đâu là trang bắt đầu và trang nào là trang kết thúc truyện vì những kí ức trong Kiên không theo một xâu chuỗi bất kì mà nó cứ chồng chéo lên nhau của quá khứ và hiện tại. Khi thì là những kí ức của năm tháng ở Hà Nội, khi thì là chiến trường khốc liệt, có lúc lại là hiện tại ám ảnh, cô đơn.

“Nỗi buồn chiến tranh” là một tiểu thuyết hướng nội, miêu tả những xung đột xảy ra trong thế giới nội tâm của nhân vật. Xung đột giữa một ham muốn trở về với cuộc sống hoà bình và quên đi quá khứ đau đớn. Anh cảm thấy bị thôi thúc bởi việc viết, viết về nỗi buồn, viết về tình yêu, viết về đồng đội, viết để truyền tải những cảm xúc xao xuyến, xúc động đến trái tim con người. Nhưng những sự diễn đạt ấy đều xuất phát từ quá khứ đau buồn khiến Kiên lại lần nữa nhớ về.


Trong “Nỗi buồn chiến tranh”, nhân vật Kiên có hai nỗi ám ảnh lớn nhất: Chiến tranh tàn khốc và tình yêu, sự sống tuổi trẻ của Kiên trong quá khứ.

“Tôi không sợ chết, nhưng cứ bắn mãi, giết mãi thế này thì chết hoại tình người”

Chiến tranh giúp Kiên được sống, được chiến đấu và trưởng thành bên những người đồng chí tuyệt vời. Tuy nhiên, cái giá phải trả quá đắt: sự ra đi của những người bạn, người anh em, người đồng đội và phải chứng kiến những xác chết nằm la liệt trên chiến trường. Vì vậy, mà trong những lời văn Kiên viết luôn đầy rẫy tử thi cùng những âm thanh ám ảnh vang vọng từ cõi âm.

Vết thương tàn ác mà chiến tranh để lại không chỉ là sự thương tổn về tinh thần và thể xác mà còn là sự chà đạp lên nhân tính. Những người lính trở về từ chiến tranh, ai cũng mang trong lòng một nỗi ám ảnh. Ám ảnh về tình người, về nhân tính. Những con người vô tội bị ném vào cuộc chiến tranh ác liệt, nơi chiến tuyến, họ phải cầm đao cầm súng để giết chết đồng loại của mình, Điều tàn nhẫn này đã khiến họ trở nên vô cảm và chỉ biết giết chóc như một cỗ máy vô tri vô giác.

Nhưng ở một phương diện khác, chiến tranh cũng cũng phản ánh tình người. Đó là tình đồng chí đồng đội, chấp nhận hy sinh cho nhau với một ước muốn thiếng liêng: Mình chết thì bạn mình được sống. Những kỉ niệm đẹp về đồng đội như ngọn đuốc chiếu rọi vào hiện thực tối tăm của chiến tranh, giúp Kiên phần nào vơi đi được nỗi đau nhân tính.

Ngoài nỗi đau chiến tranh, còn có là một nỗi buồn khác mang tên tình yêu. Nhắc đến tình yêu người ta nghĩ ngay đến những điều hạnh phúc. Tình yêu gắn liền với cái đẹp, với nhân tính, nhất là những con người trẻ tuổi, ở độ tuổi khát tình yêu, lại phải tham gia vào chiến trường máu lửa. Như mối tình của Kiên và Phương, tưởng chừng hạnh phúc nhưng cuối cùng lại hóa thành đau khổ. Họ là bạn từ thuở bé, lớn lên bên nhau, rồi yêu nhau như một lẽ thường tình. Nếu như, vẽ một bức tranh không có màu u buồn của chiến tranh, hai người chắc chắn sẽ có một kết thúc đẹp như những đôi lứa yêu nhau khác. Nhưng bức tranh ấy, tất nhiên không thể tồn tại màu của hạnh phúc. Kiên gác lại ước mơ, vào Nam theo tiếng gọi của tổ quốc. Phương ở lại quê nhà tiếp tục sự nghiệp học hành. Và nếu như, Phương cứ thế ở Hà Nội học tập, Kiên chiến đấu mười năm trở về, họ cũng có thể đã được hưởng một cái kết trọn vẹn.

Thế nhưng, một mối cơ duyện nào đó khiến hai người gặp lại tại ga Hàng Cỏ. Bi kịch bắt đầu từ đó. Kiên không thể lên tàu, chỉ còn mình Phương trên chuyến tàu vào Vinh. Kiên cũng đã hiểu chuyện gì đã xảy ra với Phương trên chuyến tàu ấy, và anh hiểu vì sao Phương lại chọn sống một cuộc đời như thế, chọn không ở bên Kiên dù hai người vẫn còn dành rất nhiều tình cảm cho nhau. Năm đó, họ hiểu lầm nhau rồi xa nhau biền biệt. Đến khi biết được sự thật thì cũng chẳng để làm gì và hai con người ấy vẫn mãi mãi không thuộc về nhau

Kiên cũng đau lòng về mối tình của các đồng đội mình với ba cô gái Hơ bia, Mây và Thơm. Dẫu phi lí, tội lỗi nhưng cũng làm người ta đau đớn, xót xa. Những tình tiết tình yêu này tuy nhỏ nhưng được tác giả bi kịch hóa, góp phần khiến tác phẩm thêm nhuốm màu buồn và phản ảnh tội ác của chiến tranh chân thực hơn: Những con người, những mối tình thời chiến không thể có một cái kết đẹp.

“Nỗi buồn chiến tranh” không đi theo lối mòn của nhiều tác phẩm cùng thời - những tác phẩm ca ngợi tinh thần dân tộc, chiến thắng hay đề cao sự cống hiến của người lính. Tác phẩm cũng không nhắc nhiều về chiến tranh, nhưng qua việc khắc họa tâm trạng và nội tâm nhân vật, chiến tranh trở nên sống động và chân thực theo một cách tối tăm và tàn nhẫn nhất: Mưa bom bão đạn đã không giết chết được những người lính bé nhỏ, nhưng chính những nỗi buồn, nỗi ám ảnh ấy lại đang gặm nhấm thể xác và tâm hồn họ. Chiến tranh để làm gì? Chiến tranh để lại những gì? Ngoài những những nỗi buồn về tình yêu, về giết chóc cứ ăn sâu trong tâm hồn những người lính may mắn sống sót ấy.

Nguồn bài: Ý Thụy – Thành viên của Sách Chuyền Tay.


Khuyến khích người viết

Bằng cách chia sẻ bài viết của :tonthatbach.

0

Jan. 30, 2019, 11:46 p.m.

0 Comment

Register for News